BoostVerhaal

CATO

En toch klopt er iets niet...

Ik leerde Cato* kennen toen ze nog maar 4 was. Ik deed toen een kleuterpeergroep en daar was zij ook bij. Zelfs binnen deze groep viel Cato op. Ze was anders, nog verder, nog intenser.

Cato kon als 4-jarige al hele analyses geven over de groepssamenstelling. Wie het beste bij wie kon zitten en wie beter niet én waarom. Ook keek ze dwars door ons als groepsleiding heen.

Zo kon je bij binnenkomst af en toe een opmerking krijgen als: “Volgens mij voel jij je niet zo fijn vandaag.” Gevolgd door een dikke knuffel van Cato, want haar knuffels genazen elke hartenpijn.

Met haar sprankelende groene ogen en lieve glimlach wist ze iedereen voor zich te winnen.

En toch…

Toch was er iets dat niet klopte.

Ik kon er alleen de vinger niet achter krijgen.

Hoe ouder Cato werd, hoe duidelijker ik zag dat ze vooral heel erg lief was voor anderen.

Dat ze haar eten weggaf wat ze zelf heel lekker vond. Of dat ze de beker met haar lievelingskleur toch doorschoof naar het meisje naast haar. Dat ze altijd even checkte wat de ander wilde, voordat ze zelf een keuze maakte. En dat was toevallig altijd de andere optie, dus dat kwam perfect uit!

Ik begon haar wat intensiever te observeren en zag voor elk keuzemoment een fractie van een seconde een teken van verdriet of teleurstelling op haar gezicht.

Ik riep haar bij me en gaf aan dat ik zag dat ze altijd enorm lief is voor iedereen.

Cato straalde van oor tot oor bij dit compliment en zag er intens gelukkig uit.

Ik legde haar uit wat mij opviel en vroeg aan haar of het klopte wat ik zag.

Ze liet haar hoofd zakken.

Ze zei niets.

Ik wachtte.

Toen knikte ze bijna onzichtbaar.

Ik vroeg haar of ze wist waar dit vandaan kwam.

Had ze dit altijd al zo gedaan?

Of is er misschien een bepaald moment waarop ze dit is gaan doen?

Cato vertelde dat ze, toen ze heel klein was, vaker iets koos wat ze graag zelf wilde.

Maar toen zei een mevrouw in de winkel een keer dat de liefste meisjes altijd goed voor anderen zorgden. Ze ging er toen op letten en als ze voor anderen zorgde, kreeg ze inderdaad altijd een positieve reactie.

En nu ging het eigenlijk vanzelf.

Ze had het niet meer door, totdat ik het tegen haar zei.

Ik legde haar uit dat er geen goed en geen fout is.

Alleen een observatie.

En dat ze voor zichzelf moest beslissen of dit haar gelukkig maakte.

Opnieuw liet ze haar hoofd zakken.

Ze schudde zachtjes haar rossige krullen heen en weer.

Ik vroeg haar of ze wist hoe ze dit kon ombuigen.

Ze legde uit dat ze wel een beetje bang was dat niemand haar meer lief zou vinden als ze andere keuzes maakte.

Ze maakte razendsnel een lijstje met voors en tegens in haar hoofd en ratelde al deze argumenten op voor mij.

Ook nu probeerde ze van mij te horen wat ik wilde dat ze zou doen.

Ik bleef elke vraag in die richting terug kaatsen en probeerde mijn gezicht zo neutraal mogelijk te houden.

“Wat wil je zelf?”, “Wat vind jij belangrijk?”, “Wat heb jij liever?”

Ze was even stil en keek me aan.

Een glimlach verscheen om haar lippen.

“Het werkt echt niet bij jou zeker?”

“Nope.”

Ze rolde even quasi geïrriteerd met haar ogen en gaf toen aan dat ze het graag wilde proberen.

Wel wilde ze mijn hulp als het even vanzelf weer mis ging.

We maakten hier afspraken over. Wanneer wel, wanneer niet, welke situaties, wat wilde ze dat ik zou zeggen als het mis ging, etc.

Ook spraken we af dit met papa en mama te bespreken, zodat ze thuis ook goed kon oefenen.

Ze vertelde na de groep alles zelf aan haar ouders en welke afspraken we hadden gemaakt.

De eerste paar keren vond ze het ontzettend moeilijk, maar een half woord van mij was dan vaak genoeg. Hoe meer ze oefende, hoe beter ze er in werd. Af en toe kwam er een glimlach en knipoog mijn kant op als ze weer even voor zichzelf koos en besloot om NIET te pleasen.

Wat was ze trots op zichzelf!

En wat heeft ze het goed gedaan!

Agressief...

“Tom* is een lastige leerling. Hij is agressief, luistert niet, wil niets.
Hij escaleert compleet zodra hij de school binnenloopt.”

Zo begon ik jaren terug met de begeleiding van Tom.
Een paar keer in de week kwam ik en alleen dan was Tom ook op school.
De situatie was anders onveilig voor iedereen.
En ja, het was in het begin een flinke uitdaging.

Tom escaleerde om de haverklap.
Gooide met spullen en rende de klas uit.
Schreeuwde en schold, deed mensen pijn.
En toch zag ik vooral de pijn achter zijn boze gedrag.
De gekwetste ziel die al zo lang tekort werd gedaan.
Het verdriet van niet gezien worden.

Hij heeft letterlijk met me gevochten.
Levensgevaarlijke capriolen.
Half van de trap hangend met mijn haren in zijn handen.
Schreeuwend en schoppend.
Ik moest hem vasthouden zodat hij niet viel.
Ook al ging dat tegen alles in waar ik in geloof.

En ik bleef fluisteren.
Bewust zacht en herhalend.
“Laat me maar los Tom. Ik laat jou ook los zodra je veilig op de gang staat. Ik ben niet boos op je. Het is oké. Ik wil alleen dat je veilig bent. Ik zie je.”

Uiteindelijk liet hij los.
Huilde.
Schreeuwde nog even verder.
En was verbaasd dat hij niet weggestuurd werd.
Dat ik weer terug kwam voor hem.

Anderhalf jaar zijn we samen bezig geweest.
Alles omgegooid.
Zijn lesprogramma, manier van benaderen, prikkels verminderen, etc., etc.
En toen kon ik hem loslaten.
Volledig weer naar school.
Volledig zijn eigen programma.
De rust was weer terug.

Tom hield niet van aanraken.
Geen hand op zijn schouder.
Geen vluchtige aanraking tijdens het kletsen of een spelletje.

De laatste keer zei hij van een afstandje gedag.
Ik had een brok in mijn keel.
Hij ook, maar liet het niet merken.
Zei vluchtig gedag en liep weg met zijn moeder.
Na ongeveer 10 stappen stond hij stil en draaide zich om.
Hij begon te rennen.
En voordat ik het wist stortte hij zich in mijn armen.
Mijn grootste afscheidscadeau ooit was de lange en stevige knuffel van Tom.
Eenmaal in de auto rolden de tranen van verwondering over mijn wangen.
Die Tom…

MARK

"Niemand gelooft in mij..."

Mark* is 11 jaar en zit in groep 8. Alhoewel…

Eigenlijk zit hij er niet, want hij is thuiszitter.

Vanaf de peuterspeelzaal ging het al moeizaam. Spelen met kinderen lukte niet, liever zat hij bij de juffen. Op de basisschool dacht hij dat het leuker zou worden. “Nu gaat het echt beginnen!”, zei hij enthousiast tegen zijn ouders. Maar al snel kwam de teleurstelling. Hij wilde leren, niet spelen. School vond dat hij sociaal onhandig was en twijfelde aan zijn intelligentie. Thuis zagen ouders juist een kind dat al las, schreef en zich bezighield met onderwerpen ver voorbij de kleutertijd.

Na drie scholen zat Mark uiteindelijk thuis. Hij voelde zich niet gehoord. “Niemand gelooft in mij...”, verzuchtte hij verdrietig. Alleen papa en mama zagen hem echt. Zijn vertrouwen in zichzelf en in het onderwijs raakte hij kwijt. Ook schoolwerk thuis weigerde hij en na de zoveelste escalatie hierover gaven zijn ouders hem rust.

Als begeleider in zo’n situatie stappen vraagt geduld. Maar het is zeker niet onomkeerbaar! Het begint bij vertrouwen. Eerst thuis praten, beetje gamen. Daarna eens op pad. Pas later voorzichtig de school binnen. Niet meteen in de klas, maar samen in de lerarenkamer of even over het plein lopen. Langzaam groeit de ruimte. Uiteindelijk durft hij weer een klas in, samen aan een tafeltje. Alleen nog meekijken.

Zo bouw je een jaar lang samen. Steeds kijken: wat is nu het volgende stapje? Waar wachten we nog even? Intussen leren leerkrachten hém echt zien en beginnen klasgenoten hem te betrekken. En zo lukt het: na een jaar gaat Mark weer twee dagen naar school. Veilig. Zonder angst.

Als een kind zo beschadigd is, gaat zijn behoefte altijd voorop.

Stap voor stap.

Zelfs als je af en toe een stapje terug moet doen.